ΑΡΧΙΔΙΑ ΕΚΘΕΣΗ

Κάποτε σε μια έκθεση στο δημοτικό, έκανα το λάθος και έγραψα την λέξη «κλαμπατσίμπαλα». Μου την έλεγε η γιαγιά συνέχεια, ήταν μια λέξη που τη συνηθίζαμε γενικώς και σήμαινε πράγματα που κάνουν θόρυβο. Για παράδειγμα, όταν έβαζα τα παιχνίδια στο καλάθι, είχα σιγουρότατα φωνές απ΄την κουζίνα (το μόνιμο βασίλειο της γιαγιάς) «παιδάκι μου τελείωνε με τα κλαμπατσίμπαλα, βάλτα γρήγορα στο καλάθι και έλα να περιδρομιάσεις». Και το «περιδρομιάσεις» ήταν συνηθισμένη λέξη, αλλά πάνω κάτω, ήξερα ότι δεν το γράφεις σε εκθέσεις γιατί οι άνθρωποι «τρώνε» δεν «περιδρομιάζουν», εκτός αν έχει νεύρα η γιαγιά. Για το κλαμπατσίμπαλα όμως, δεν είχα άλλη λέξη. Για τον δικό μου κόσμο μέχρι τότε, ό,τι έκανε θόρυβο ήταν είτε κλαμπατσίμπαλο, είτε οι φωνάρες της γιαγιάς. Τόσο απλό.

Όταν λοιπόν είδε ο δάσκαλος τη λέξη, την μουτζούρωσε με έναν μεγάλο κόκκινο κύκλο (συνήθως στα λάθη έβαζε κόκκινη γραμμούλα, οπότε για να βάλει κύκλο σήμαινε χοντρικά ότι την είχες πουτσίσει) και μου έβαλε βαθμό 3. Κατά τ΄άλλα ήταν μια πολύ καλή έκθεση, χωρίς ορθογραφικά, με ωραίο θέμα που το είχα ευχαριστηθεί και που με είχε προδιαθέσει για πολυλογία (όοοπως πάντα) τριών ολόκληρων σελίδων αναφοράς. Ανήκουστο για Πέμπτη δημοτικού και ειδικά για μένα που τις βαριόμουν και ξεμπέρδευα με τρεις παραγράφους, ίσα ίσα να ξεχωρίζει ο πρόλογος, το κυρίως θέμα και ο επίλογος. Καμμιά φορά έβαζα δυό τρεις σειρές παραπάνω στο κυρίως θέμα γιατί κάπου είχε πάρει τ΄αυτί μου ότι αυτό πρέπει να ΄ναι πιο μεγάλο.

Όταν λοιπόν φώναξε ο δάσκαλος τ΄όνομά μου για να πάω στην έδρα να παραλάβω την κόλλα μου, άρχισε να φωνάζει μέχρι να πλησιάσω. «Είσαι ανάγωγη και χατηρικά πήρες τρία, κανονικά θα έπρεπε να σε αποβάλλω για τρεις μέρες και να έρθεις με τον κηδεμόνα σου». Μαλάκας εγώ. Όταν ρώτησα γιατί, μου λέει πάρε την κόλλα σου, δείχτην στους γονείς σου και θα σου εξηγήσουν. Εδώ είναι τάξη δεσποινίς και δεν συζητάμε τέτοια πράγματα.

Πήρα την έκθεση, την έκρυψα μέσα στο ανθολόγιο και πήγα σπίτι σαν να μην τρέχει τίποτα. Αρκεί βέβαια να μην ρώταγε ο παππούς τί έγινε με εκείνη την ωραία έκθεση που του είχα διαβάσει για «την πιο καλή μου φίλη». Άντε να πεις ψέμματα και να μην σε καταλάβουν. Άστα παππού, χάθηκε η κόλλα, ο δάσκαλος μου ζήτησε συγνώμη αλλά δεν πειράζει γιατί την θυμάται λέει, και την βαθμολόγησε…στο μυαλό του.

«Ντίναααααα, έλα ν΄ακούσεις τί έπαθε το παιδί μας». Έτρεξε η γιαγιά φουριόζα, της είπε ο παππούς τί είχε συμβεί, ανάκριση κανονική, υπέπεσα σε αντιφάσεις και…υπέκυψα. Αλλά με έπιασε το πατριωτικό «διάβασε γιαγιά να δεις τί δεν του άρεσε και άντε εσύ να του εξηγήσεις ότι το ΄γραψα σωστά… αφού ενικός είναι το κλαμπατσίμπαλο, πληθυντικός τα κλαμπατσίμπαλα ε;». Η γιαγιά είχε φρικάρει. «Άμε στο δωμάτιό σου παρτσακλό που θα μου πεις πώς λέγεται».

Συμβούλιο στο σπίτι όλο το απόγευμα. Είχα αφήσει την πόρτα μισάνοιχτη κι άκουγα τον παππού να λέει ότι ο δάσκαλος θα μπέρδεψε τα κλαμπατσίμπαλα με τα καλαμπαλίκια και ότι αρχίδια δάσκαλος ήταν που δεν ήξερε πώς λέγονται αλλιώς τ΄αρχίδια. «Να πας Ντίνα αύριο» έλεγε της γιαγιάς, «να πας και να του πεις πώς λέμε στο σπίτι μας τ΄αρχίδια μην νομίζει ότι δεν ξέρουμε τί λέμε στα παιδιά. Και μην το πεις στον πατέρα της γιατί θα πάρει το πρώτο αεροπλάνο και ποιός τον σώνει μετά τον κακομοίρη το δάσκαλο».

Η γιαγιά ήρθε στο σχολείο και πρέπει να το ΄σωσε γιατί την άλλη μέρα είχα ένα ολοστρόγγυλο δέκα στην κόλλα μου και πολλά πολλά συγχαρητήρια. Η γιαγιά στο σπίτι όμως, είχε αλλάξει λιγάκι. Εκεί που έπαιζα με τα παιχνίδια μου, την άκουσα να φωνάζει «παιδάκι μου, τελείωνε με τζιμπράγκαλα κι έλα να περιδρομιάσεις… άκουσες; τζιμπράγκαλα είπα, δεν είπα κλαμπατσίμπαλα!». Ο παππούς έσπευσε να προσθέσει «ναι παιδάκι μου, την άκουσα κι εγώ…. ούτε καλαμπαλίκια είπε».

ΜΙΑ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Ο καθένας περιμένει διαφορετικά πράγματα από την καταγραφή και την εκμάθηση της Ιστορίας. Κακώς ονομάζεται επιστήμη. Κακώς θεωρείται καταγραφή γεγονότων. Και σαφώς, πολύ κακώς διαφωνούμε με την αντικειμενική καταγραφή της γιατί τελικά δεν μας είναι καθόλου αρεστή και όμορφη. Και είναι η μόνη επιστήμη στον κόσμο που όταν αναφέρεται στους προγόνους μας, την περιμένουμε όμορφη. Η μόνη επιστήμη που απαιτούμε πράγματα, που περιμένουμε πράγματα, που έχουμε αξιώσεις. Που το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από την έρευνα αλλά είναι ήδη δοσμένο απ΄τους παππούδες μας. Ούτε οι οδοί που οδήγησαν σ΄αυτό μας ενδιαφέρουν.

Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να υπάρχει γραπτή όπως την θέλει η καρδιά μας και οι ψυχές των νεκρών προγόνων μας. Καλός επιστήμονας θεωρείται ο συνδεδεμένος με προσωπικούς δεσμούς με το αντικείμενο, ο προερχόμενος από το ένδοξο ή και ταλαιπώρημενο παρελθόν που καλείται να καταγράψει (αλλά πάντα δικαιωμένο). Κι ας είναι αυτοί οι δεσμοί μόνο στην καρδιά, στο μυαλό ή στο ένα χιλιοστό του αίματός του. Ο αλλόθρησκος, ο ξένος, ο αντικειμενικός δεν έχει καμμιά δουλειά με την Ιστορία «μας» («σας» , «τους»).

Ναι, για πρώτη φορά το αντικείμενο μιας επιστημονικής έρευνας είναι «μας». Κτητικό για τον εκάστοτε λαό. Εξ΄ορισμού δικό μας. Αφού σ΄εμάς αναφέρεται. Στους Έλληνες. Όλοι οι άλλοι είναι κομπάρσοι, που χωρίζονται σε φιλέλληνες και ανθέλληνες. Σε συμμάχους και εχθρούς. Κανείς ουδέτερος. Κανείς θύμα μας. Δεν υπάρχουν «θύματα» των Ελλήνων ποτέ των ποτών. Έχει πολλά παράδοξα αυτή η επιστήμη, που τελικά την λέμε έτσι, επειδή ακόμα και το όνομα «επιστήμη» χρησιμοποιείται προφανώς για να προσδώσει κύρος σ΄αυτά που νοιώθουμε και να δικαιώσει αυτούς που τα ζήσανε.

Το συναίσθημα είναι μάλλον το κεντρικό αντικείμενο αυτής της παράξενης επιστήμης. Η γιαγιά μου απ΄τη Μυτιλήνη, θα ήταν και γαμώ τους ιστορικούς αν ζούσε. Οι ιστορικές της καταγραφές θα λύγιζαν σίδερα και θα έφτιαχναν πατριώτες από ατσάλι. Γιατί αυτός είναι ο σκοπός της επιστήμης αυτής. Να φτιάξει πατριώτες. Όχι Εθνικιστές, λέει. Ο πατριώτης είναι αυτός που αγαπάει την πατρίδα του και θα θυσιάσει οποτεδήποτε τη ζωή του γι΄αυτήν όπως οι προγόνοι του.

Πατριώτης όμως είναι και ο Τούρκος που θα κάνει το ίδιο πράγμα (το παράδοξο του πατριώτισμού διάβασα, είναι δύο στρατιώτες σε αντίπαλα στρατόπεδα, το ίδιο πατριώτες, που μάχονται επειδή αγαπούν πολύ την πατρίδα τους. Ποιός έχει δίκιο; Ποιός θα είναι ο τιμημένος της ιστορίας; Πόσο μαλάκες είμαστε να ψάχνουμε έτσι το δίκαιο του πράγματος και να φανατιζόμαστε για στρατόπεδα; ) Για τους πατριώτες, το αντίθετο του πατριωτισμού είναι λέει, μόνο η προδοσία. Κανένα ενδιάμεσο στάδιο. Ίσως τελικά γι΄αυτό η παράξενη αυτή επιστήμη είναι μόνο δική «μας» και ποτέ δική «τους».

Το όλο θέμα, είναι να γραφτεί η ιστορία «μας» με «χρυσά γράμματα». Όσο πιο χρυσά τα γράμματα, τόσο πιο ευχαριστημένοι οι πολίτες. Και έτσι, έχεις τον εθνικιστή να περιμένει δόξα, λάβαρα και σημαίες, τον πατριώτη πατριωτικές θυσίες, την γιαγιά μου τις κακουχίες της γραμμένες κατά λέξη, τον πολιτικό διπλωματική ευφυία ή τρικλοποδιές απ΄τους εχθρούς κι εμένα τίποτε απολύτως.

Απαιτώ όμως κύριοι «ιστορικοί», όταν θα καταγράφεται η ιστορία της εποχής μου να καταγραφεί οπωσδήποτε η εθνική μου περηφάνεια κατά το ιστορικό γεγονός των Ολυμπιακών Αγώνων που με αυτοθυσία παρακολούθησα, που εντελώς κατακυριευμένη από αισθήματα εθνικής ανύψωσης έκλαψα γοερά και με έντονο το αίσθημα του πατριωτισμού πληρώνω ακόμα φόρους.

(Αι αλλόθρησκοι μετανάσται που συνέδραμαν στο μεγαλείο του γεγονότος τούτου, παρακαλώ πολύ να σβηστούν δια παντός από τας μελλοντικάς μνήμας ως ασήμανται και αδιάφοραι ιστορικαί λεπτομέρειαι του Εθνικού Μας Θριάμβου. Όλε).